X
تبلیغات
حسین فریور - استخوان ساعد (دامپزشکی)

استخوان ساعد Fore arm:

 

متشکل از زند زبرین یا همان Radius و زند زیرین Ulna.

 Radius:

  • استخوانی دراز است که دارای دو انتها و یک بدنه میباشد.
  • در انتهای بالایی، دو سطح مفصلی وجود دارد که با انتهای پائین استخوان بازو مفصل میشود.
  • در لبه جلویی و در وسط آن برجستگی وجود دارد که برجستگی منقاری یا زائده منقاری یا        Coronoid process نامیده میشود.
  • همچنین در سمت میانی انتهای بالائی، برجستگی مشخصی دیده میشود بنام برجستگی زند زبرینی یا زند اعلائی یا همان Radial tuberosity.
  • Radial tuberosity برای جهت یابی استخوان استفاده میشود که باید سمت داخل باشد.
  • بدنه Radius در سمت عقبی با استخوان Ulna مفصل میشود.
  • در انتهای پائینی، استخوان Radius با ردیف بالای استخوانهای مچ تشکیل مفصل میدهد.

 Ulna:

  • استخوانی دراز است که دارای دو انتها و یک بدنه میباشد.
  • در انتهای بالایی، مهمترین ساختار، برجستگی آرنجی میباشد که به آن Olecranon tuberosity میگویند.
  • برجستگی آرنجی در حاشیه جلویی، دارای یک بریدگی نیمه هلالی میباشد که به آن    Semilunar notch گفته میشود.
  • در بالای بریدگی نیمه هلالی، یک زائده نوک تیز دیده میشود که به آن هم زائده منقاری یا Anconeous process میگویند.
  • بدنه Ulna همانند یک میله استخوانی میباشد و انتهای پائینی Ulna از Radius ، اندکی پائین تر آمده ودر تشکیل مفصل مچ دست شرکت مینماید.
  • انتهای پائینی Ulna دارای زائده ای نوک تیز بوده که اصطلاحاً زائده خنجری یا همان       Styloid pocess نامیده میشود.

 نکات مقایسه ای استخوان ساعد:

1-     در تک سمی ها استخوان Radius وضعیت قدامی میانی در دست دارد و Ulna در سمت جانبی وخلفی آن قرار می گیرد.

اما در گوشتخواران این دو استخوان بصورت ضربه دری قرار می گیرند، بطوریکه انتهای بالای Ulna در سمت خلفی و داخلی انتهای بالای Radius قرار می گیرد.

2-     استخوان  Radiusدر گاو کوتاهتر و پهن تر از اسب می باشد.

3-     اسخوان Ulna در تک سمی ها در ⅓ پائینی، تحلیل می رود.

4-     در نشخوارکننده دو فضای بین استخوانی یا Inter osseous space بین Radius و Ulna وجود دارد: 1- Proximal  2- Distal

اما در تک سمی فقط فضای بین استخوانی بالایی وجود دارد.

در گوشتخواران استخوانهای Radius و Ulna تنها در بالا و پائین بهم مفصل می شوند و فضای ممتد و پیوسته ای در بین بدنه دو استخوان وجود دارد.

5-     سطح خلفی استخوان Radius در نشخوارکننده وتک سمی بدلیل جوش خوردگی با استخوان Ulna دارای زبری ها و ناهمواریهائی است.

اما در گوشتخوار چون این اتصال برقرار نمی شود، این سطح در مقایسه با آن دو، صاف تر می باشد.

6-     زائده حنجری یا همان Styloid pocess در تک سمی ها در سطح میانی استخوان Radius و بعنوان جزئی از آن دیده میشود.

در حالیکه در نشخوارکننده و گوشتخوار این زائده، انتهای پائینی استخوان Ulna محسوب می گردد.

 مچ دست Carpus:

استخوان مچ دست در یک دام نمونه مثل خوک و یا انسان 8 عدد می باشد.

که این 8 عدد در دو ردیف 4 تایی مرتب شده اند.

ردیف بالا از سمت میانی:

اولی:                Radial carpal bone یا R

دومی:    Intermediate carpal bone یا I

سومی:                Ulnar carpal bone یا U

چهارمی:                          Accessory یا A       

 ردیف پائین (میانی به جانبی):

1st

2nd

3rd

4th

 نکات مقایسه ای:

در اسب تعداد استخوانهای مچ دست بین 7 تا 8 عدد است.

یعنی گاهی اوقات تک سمی ها استخوان شماره یک را ندارند (غالباً 7 تا هستند و شماره یک را ندارند).

در گوشتخوار و سگ تعداد این استخوانها 7 عدد می باشد و استخوان I و R بهم می چسبند (پیوسته می شوند).

در نشخوارکننده تعداد استخوانهای مچ دست 6 عدد می باشد. یعنی هم استخوانهای 2 و 3 بهم پیوسته می شوند و هم فاقد استخوان شماره یک می شوند.

 خوک و انسان:  R  I  U  A

                    1   2   3  4

اسب: 7 تا 8 تا هستند و معمولاً فاقد 1

سگ: 7 تا هستند (R+I)

گاو و گوسفند: 6 تا هستند (3+2) و فاقد شماره یک

 براساس نحوه راه رفتن دامها به سه دسته تقسیم می شوند:

1-     دسته Plant grade : کف رو هستند مثل انسان.

2-     دسته Digital grade : انگشت رو هستند مثل گوشتخواران و سگ (استخوان قلم را روی زمین نمی گذارند).

3-   دسته Unguli grade : ناخن رو هستند یعنی روی بند سوم انگشت راه می روند مثل نشخوارکننده یا همان Rum و تک سمی ها یا همان Periso.

 استخوان قلم دست Metacarpal bones:

این استخوانها در حد فاصل ردیف پائینی استخوانهای مچ دست و بند اول انگشتان قرار می گیرند.

تعداد استخوانهای قلم دست در دامها متفاوت می باشند.

در گوشتخواران هر 5 قلم وجود دارند (Car ← 5)

در نشخوارکنندگان تعداد استخوانهای قلم اصلی 2 عدد می باشند که عبارتند از قلمهای شماره 3 و 4. قلم فرعی هم دارد که قلم شماره 5 است.

در تک سمی ها، استخوان قلم اصلی قلم شماره 3 می باشد. بنابراین تک سمی ها یک قلم اصلی دارند. ولی قلم های فرعی قلمهای شماره 2 و 4 هستند.

Car ← 5

Rum ← 2 (II و III) + V فرعی

Per ← III     (II و IV) فرعی

 قلم های شماره 3 و 4 در گاو بهم می پیوندند و محل اتصال آنها در سطح قدامی در وسط دارای ناودانی است که ناودان طولی یا همان Sagital groove نامیده می شود.

 در سمت میانی انتهای بالائی و در قدام، برجستگی ای دیده می شود بنام Metacarpal tuberosity که در جهت یابی باید در سمت داخلی قرار بگیرد.

 قلمهای فرعی در تک سمی که قلمهای شماره 2 و 4 می باشند تا سه چهارم طول قلم اصلی کشیده می شوند و در سمت خلفی استخوان قلم اصلی قرار دارند و قلم شماره 2 طویل تر از شماره 4 است. (قلم 2 داخلی تراست).

 در نشخوارکننده در انتهای بالائی قلم دست دو سطح مفصلی وجود دارد که سطح میانی یا داخلی بزرگتر است.

قلم فرعی آن شماره 5 است که این قلم شماره 5 در لبه جانبی قلم اصلی و بصورت زائده ای دیده می شود.

 در گوشتخوار قلم 3 از همه طویل تر است و قلم شماره 1 با سطح زمین تماس ندارد. زیرا کوچک است .

 انگشتان Digits:

تعداد انگشتان بستگی مستقیم به تعداد قلم های اصلی دارد (یعنی به ازاء هر قلم اصلی، یک انگشت وجود دارد).

هر انگشت شامل سه بند می باشد که به هر بند انگشت ، Phalanx می گویند.

First phalanx

Second phalanx

Third phalanx

بند اول انگشت بلندتر از بقیه بندها می باشد.

بند دوم استخوانی کوتاه و مکعبی است.

بند سوم با سطح زمین در تماس می باشد.

 در گوشتخواران انگشت شماره یک فاقد بند شماره 2 است.

 در نشخوارکنندگان انگشتان 2 و 5 بصورت برجستگی در پشت مفصل قلمی – بند انگشتی (مفصل Fetlock) وجود دارد.

 در تک سمی انگشتان دوم و چهارم بصورت دو برجستگی شاخی شده در پشت مفصل قلمی – بند انگشتی دیده می شوند که اصطلاحاً سیخک یا Ergot نامیده می شوند.

 در تک سمی ها اثر انگشت اول بصورت برجستگی شاخی در پشت و بالای مفصل مچ دست دیده می شود که اصطلاحاً Chestnut (بلوط) نامیده می شود. (در پشت دست الاغ یا اسب قابل رویت است).

 استخوانهای کنجدی Sesamoid bones:

استخوانهای کوچکی هستند که در سطح Palmar مفصل قلمی – بندانگشتی و مفصل بند دوم و سوم انگشت وجود دارند.

تعداد استخوانهای کنجدی بدین شرح اند:

بالائی را Proximal sesamoid و پائینی را Distal sesamoid می گویند.

 در گوشتخواران در هر دست حداقل 13 استخوان کنجدی وجود دارد.

 در سطح کف دستی Palmar مفصل قلمی – بند انگشتی ← 9 عدد استخوان کنجدی وجود دارد که اینها به جز 1 ، همگی دو تائی هستند (4 تا دو تایی و انگشت شماره یک ، یک عدد کنجدی دارد).

 در سگ در سطح Dorsal مفصل قلمی – بندانگشتی ، 4 عدد استخوان کنجدی وجود دارد.

(2 ، 3 ، 4 و 5 هر کدام یکی در Dorsal دارند).

استخوانهای کنجدی پائینی در سگ ← غضروفی هستند.

 در اصل استخوان کنجدی پائینی ، ناودانی شکل است و به آن Navicular bone می گویند.

در نشخوارکننده و تک سمی ، بند سوم انگشت درون یک جعبه شاخی بنام سم قرار می گیرد. اما در گوشتخواران به پنجه یا Claw ختم می شود.

+ نوشته شده توسط حسین فریور در یکشنبه بیست و نهم فروردین 1389 و ساعت 8:46 |